Wspólna deklaracja papieża Pawła VI i patriarchy Atenagorasa I w/s zdjęcia anatem z 1054 r. (1965)


PAPIEŻA PAWŁA VI I ATENAGORASA PATRIARCHY KONSTANTYNOPOLA Odczytana na ostatniej sesji publicznej Soboru Powszechnego przez J.E. Jana Willebrandsa

1. Pełni wdzięczności względem Boga za łaskę, której im w swym miłosierdziu udzielił, aby im danym było spotkać się po bratersku w miejscach świętych, gdzie przez śmierć i Zmartwychwstanie Pana Jezusa dokonało się misterium naszego zbawienia, a przez Zesłanie Ducha świętego narodził się Kościół – Papież Paweł VI i Patriarcha Atenagoras I nie stracili z oczu celu wówczas przez każdego z nich oddzielnie powziętego. Celem tym było, aby nie został odtąd pominięty żaden z gestów natchnionych miłością, a mogących ułatwić rozwój braterskich stosunków tak zadzierzgniętych między Kościołem Rzymsko-Katolickim a Kościołem Prawosławnym z Konstantynopola. Obaj są przekonani, że odpowiadają w ten sposób wezwaniu łaski Bożej, która nakłania dziś Kościół Rzymsko-Katolicki i Kościół Prawosławny, jak również wszystkich chrześcijan, do zaniechania wzajemnych sporów i stania się ponownie „Jednym” tak, jak o to Pan Jezus prosił za nich Swego Ojca.

2. Wśród przeszkód stojących na drodze rozwoju tych braterskich stosunków, nacechowanych ufnością i szacunkiem, widnieje pamięć o decyzjach, czynach i przykrych wydarzeniach, które doprowadziły w roku 1054 do rzucenia ekskomuniki na patriarchę Michała Cerulariusza i na dwie inne osobistości. Ekskomunikę tę rzuciło dwóch Legatów rzymskiej Stolicy pod przewodnictwem kardynała Ilumberta, po czym oni sami stali się przedmiotem podobnego aktu ze strony patriarchy i synodu konstantynopolitańskiego. 3. Nie można dziś nic uczynić aby wszystkie te wydarzenia przestały być tym, czym były w owym okresie historii, tak specjalnie burzliwym. Lecz obecnie, kiedy bardziej pogodny i sprawiedliwy osąd został na nie wydany, należy przyznać, że zawierały one wiele przesady, co doprowadziło później do konsekwencji wykraczających – o ile sądzić o tym możemy – poza zamiary i przewidywania ich autorów. Celem cenzur kościelnych było dotknięcie pewnych osób, nie zaś Kościołów. Nie zamierzano również zrywać wspólnoty kościelnej między stolicami w Rzymie i Konstantynopolu. 4. Z tego powodu Papież Paweł VI i Patriarcha Atenagoras I z swoim synodem pewni, że wyrażają powszechne pragnienie sprawiedliwości oraz jednomyślne uczucie miłości przepełniające ich wiernych – pomni wskazania Pańskiego: „Jeśli ofiarujesz dar twój przed ołtarzem i tam wspomnisz, iż brat twój ma cos przeciw tobie, zostaw tam dar twój przed ołtarzem, a idź pierwej pojednać się z bratem twoim” oświadczają zgodnie:
a) żal swój za słowa obraźliwe, nieuzasadnione zarzuty i potępienia godne czyny które, tak z jednej, jak z drugiej strony, towarzyszyły tym smutnym wydarzeniom, lub je podkreślały. b) żal również i wymazanie z pamięci i spośród Kościoła wyroków nakładających ekskomuniki. Wspomnienie o nich występuje do dziś dnia jako przeszkoda do zbliżenia w miłości, toteż niechaj to wspomnienie ulegnie zapomnieniu. c) opłakują wreszcie przykre fakty i wydarzenia, które nastąpiły i które, pod wpływem różnych czynników – wśród nich niezrozumienia i wzajemnej nieufności – doprowadziły w końcu do rzeczywistego zerwania wspólnoty kościelnej.
5. Papież Paweł VI i Patriarcha Atenagoras I są świadomi, że gest sprawiedliwości i wzajemnego wybaczenia nie wystarcza dla zakończenia zatargów dawnych i świeższych, zaistniałych między Kościołem Rzymsko-Katolickim i Kościołem Prawosławnym. Kres im położyć może działanie Ducha świętego dzięki oczyszczeniu serc, ubolewaniu nad błędami historii, woli skutecznie skierowanej ku wzajemnemu porozumieniu i wspólnemu wyrażeniu wiary apostolskiej wraz z jej wymogami. Zjednoczeni w tym czynie, Paweł VI i Atenagoras I, mają jednak nadzieję, że zostanie on przyjęty przez Boga, który skory jest do przebaczenia kiedy my sobie wzajemnie wybaczamy i że będzie on doceniony nie tylko przez cały świat chrześcijański, lecz przede wszystkim przez ogół Kościoła Rzymsko-Katolickiego i Kościoła Prawosławnego, będąc wyrazem szczerej i wzajemnej woli pojednania i zachętą do dalszego prowadzenia dialogu w duchu zaufania, szacunku i wzajemnej miłości – niechże z Bożą pomocą dialog ten poprowadzi ku nowemu życiu, dla większego dobra dusz i dla przygotowania nadejścia Królestwa Bożego we wspólnocie wiary, braterskiej zgodzie i życiu sakramentalnym takim, jakie istniały między obu tymi Kościołami w ciągu pierwszego tysiąclecia życia Kościoła. 7 grudnia 1965   Przypisy: 1. Mt 5, 23-24.

Źródło: AAS 58 (1966) 20 – 21; Posoborowe Prawodawstwo Kościelne, Zeszyt 3, wyd. ATK, Warszawa 1968, ss. 226 – 230.


Nicefor.Info


Wspólna deklaracja papieża Pawła VI i patriarchy Atenagorasa I w/s zdjęcia anatem z 1054 r. (1965) (pl.)
Совместное заявление (1965) Папы Павла VI и Патриарха Афинагора об их решении изгладить анафемы 1054 г. (ru.)
JOINT CATHOLIC-ORTHODOX DECLARATION OF HIS HOLINESS POPE PAUL VI AND THE ECUMENICAL PATRIARCH ATHENAGORAS I (1965) (en.)
DÉCLARATION COMMUNE DU PAPE PAUL VI ET DU PATRIARCHE ATHÉNAGORAS (1965) (fr.)